BDP iz 1890! Kako je istorija odredila današnje bogatstvo Evrope? Evo kakav je bio položaj Balkana
Balkanske zemlje su u to vreme imale agrarni ekonomski karakter, sa nižim BDP-om u poređenju sa zapadom
Regionalni podaci kazuju da je Hrvatska imala bolji ekonomski položaj, dok su Bosna i Hercegovina i Crna Gora bile manje razvijene
Komentara 1
Društvenim mrežama kruži istorijska mapa koja na prvi pogled objašnjava zašto je ekonomska slika Evrope danas upravo ovakva. Radi se o prikazu bruto domaćeg proizvoda (BDP) po glavi stanovnika iz 1890. godine, izraženog u američkim dolarima iz 2017. godine.
Podaci koje je objavio portal Brilliant Maps, zasnovani na istraživanjima ekonomskih istoričara, otkrivaju duboke korene jaza između Zapada i Balkana. Brojke sa kraja 19. veka pokazuju koliko su današnje razlike zapravo stare.
Blic preporučuje
Regionalni poredak: Balkan na začelju
Dok su se zapadne sile ubrzano industrijalizovale, naš region je krajem 19. veka bio pretežno agrarna periferija. Evo preciznih podataka za naš prostor:
Hrvatska (2.124 $): Kao deo Austro-Ugarske, Hrvatska je tada stajala najbolje u komšiluku. Razvoj je bio vidljiv u urbanim centrima i u blizini velikih jadranskih luka poput Trsta i Rijeke, koje su tada bile ključne trgovačke tačke monarhije, dok je unutrašnjost Hrvatske i dalje snažno zavisila od poljoprivrede.
Srbija (1.565 $): Mlada kraljevina se borila sa hroničnim nedostatkom kapitala. Iako je bila ispred BiH, Srbija je bila tek na početku puta ka modernoj ekonomiji, izvozeći mahom sirovine i stoku.
Bosna i Hercegovina (1.539 $): Ova brojka stavlja tadašnju BiH na samo dno evropske lestvice. Austrougarska uprava je tek počela sa eksploatacijom rudnih bogatstava i gradnjom osnovnih puteva, ali je nepismenost bila ogromna.
Crna Gora (cca 1.100 $): Iako se podaci često procenjuju unutar balkanskog proseka, Crna Gora je zbog nepristupačnog terena i stalnih ratova za oslobođenje bila ekonomski najizolovanija.
Ko su bili evropski giganti i zašto?
Mapa jasno deli Evropu na tri brzine. Evo ko je vladao kontinentom i na čemu je zasnivao svoje bogatstvo:
1. Nedostižni lideri: Velika Britanija i Švajcarska
Ujedinjeno Kraljevstvo (6.429 $): Apsolutni vladar sveta. Njihovo bogatstvo dolazilo je iz ogromnog kolonijalnog carstva, dominacije na morima i činjenice da su bili „radionica sveta“.
Švajcarska (6.307 $): Možda najveće iznenađenje za laike. Švajcarska je već tada bila visokorazvijena zahvaljujući preciznoj mehanici (satovi), ranoj tekstilnoj industriji i specifičnom bankarskom sektoru koji je počeo da cveta.
2. Industrijsko jezgro: Belgija, Holandija i Nemačka
Belgija (4.752 $): Prva zemlja na kontinentu koja je potpuno prihvatila britanski model industrijske revolucije. Rudnici uglja i čeličane učinili su je neverovatno bogatom.
Holandija (danas Nizozemska) (4.215 $): Svoje bogatstvo je temeljila na globalnoj trgovini i poljoprivredi visokog prinosa.
Nemačko Carstvo (3.832 $): U to vreme Nemačka je bila sila u usponu, ulažući ogromna sredstva u nauku, hemijsku industriju i modernu vojsku.
3. Srednji sloj: Francuska i Skandinavija
Francuska (3.535 $): Iako moćna, Francuska je imala sporiji demografski rast i veliki udeo seoskog stanovništva, što ju je držalo iza Britanije.
(Brilliant Maps)